آموزش if - elif - else در پایتون

شرط if

دستور if ساده‌ترین ساختار شرطی بین این سه حالته و بر اساس درست یا غلط بودن یه شرط تصمیم‌گیری می‌کنه. اگه شرط درست (True) باشه، کدهایی که داخل تورفتگی (indentation) قرار دارن اجرا می‌شن. اما اگه شرط برقرار نباشه (False)، برنامه این کدها رو نادیده می‌گیره و اجراشون نمی‌کنه.

مثالی از if

فرض کن یه متغیر z داری که مقدارش ۴ هست. اگه این عدد زوج باشه، می‌خوایم چاپ کنیم که z زوجه. برای بررسی زوج بودن عدد، می‌تونی از عملگر باقی‌مانده تقسیم بر ۲ استفاده کنی؛ اگه z زوج باشه، این عملگر عدد 0 رو برمی‌گردونه. وقتی کد زیر رو اجرا می‌کنی، پایتون چک می‌کنه که آیا شرط برقراره یا نه. اگه True باشه، کد مربوط به اون اجرا می‌شه.

نوشتن چند خط کد داخل دستور if

می‌تونی در دستور if بیشتر از یه خط کد بنویسی؛ دقیقاً مثل چیزی که در مثال زیر می‌بینی.

در این حالت، اگه شرط برقرار باشه، تمام کدهایی که داخل تورفتگی if هستن اجرا می‌شن. پس با اجرای این کد، دو خط در خروجی چاپ می‌شه.

اما اگه شرط برقرار نباشه، هیچ‌کدوم از این کدها اجرا نمی‌شن.

دستور if با شرط نادرست (False)

بیا مقدار z رو به یه عدد فرد تغییر بدیم. همون‌طور که می‌بینی، برنامه هیچ چیزی چاپ نمی‌کنه چون شرط برقرار نیست (مقدارش False شده).

شرط if-else

ساختار if-else نسبت به if ساده، یه مرحله بیشتر برای تصمیم‌گیری داره. شروع این دستور دقیقاً مثل همون if معمولیه؛ با این تفاوت که اگه شرط غلط باشه، برنامه به‌جای اینکه هیچ کاری نکنه، کدهای داخل تورفتگیِ بخش else رو اجرا می‌کنه.

مثالی از if-else

با توجه به مثال قبلی، اگه بخوایم وقتی شرط if غلط درمیاد، عبارت 'z is odd' چاپ بشه چی؟ در این حالت، می‌تونی خیلی راحت یه بخش جدید یعنی else رو به کد اضافه کنی. اگه برنامه رو با z = 5 اجرا کنی، چون شرط اول درست نیست، کدهای بخش else اجرا و چاپ می‌شن.

شرط if-elif-else

پیچیده‌ترین ساختار بین این‌ها، if-elif-else هست. وقتی شرایطی پیش میاد که باید چند تا شرط مختلف رو بررسی کنی، می‌تونی هر تعداد elif که نیاز داری بین if و else قرار بدی.

مثال اول از if-elif-else

در ادامه مثالی می‌بینیم که می‌خوایم برای اعدادی که بر ۲ و ۳ بخش‌پذیرن، خروجی‌های متفاوتی نشون بدیم.

در اینجا، چون z برابر با ۳ در نظر گرفته شده، شرط اول False می‌شه و برنامه می‌ره سراغ شرط بعدی. شرط دوم True درمیاد؛ در نتیجه، دستور print مربوط به همون بخش اجرا می‌شه.

مثال دوم از if-elif-else

در مثال زیر، اول دو تا متغیر به اسم‌های room و area تعریف می‌کنیم. بعد برای room از ساختار if-elif-else و برای area از if-else استفاده می‌کنیم.

در ساختار اول، با دستور if چک می‌کنی که آیا در آشپزخونه هستی، با elif بررسی می‌کنی که آیا در اتاق خوابی، و با else مشخص می‌کنی که آیا در جای دیگه‌ای قرار داری یا نه. بسته به مقداری که به متغیر room دادی، همون شرطی که درست باشه اجرا می‌شه.

به همین شکل، برای متغیر area هم یه ساختار if-else می‌نویسیم تا چک کنیم که آیا مقدارش بزرگ‌تر از ۱۵ هست یا نه.

می‌تونی کد بالا رو اینجا هم امتحان کنی.

برای یادگیری بیشتر درباره دستور elif در پایتون، پیشنهاد می‌کنیم این ویدیو از در دوره پایتون تکمیلی برای علم داده رو تماشا کنی.

جمع‌بندی

دستورات شرطی یکی از مهم‌ترین پایه‌های منطق برنامه‌نویسی در پایتون به حساب میان.

چیزهایی که در این آموزش یاد گرفتیم:

• if: کدهای مربوط به خودش رو فقط در صورتی اجرا می‌کنه که شرط درست باشه.
• if-else: یه مسیر جایگزین به برنامه می‌ده تا اگه شرط اول غلط بود، کدهای بخش دوم اجرا بشن.
• if-elif-else: بهت اجازه می‌ده چند تا شرط رو به ترتیب بررسی کنی و کدی رو اجرا کنی که مربوط به اولین شرطِ درسته.